Osmanlı Tarihinde İlk Defa Olmuş Şeyler

Altı yüzyıldan fazla süren o uzun tarihin her devrinde böyle şeylere rastlanılır. Bunların başlıcaları şöyle sıralanabilir:

1- Osman Gazi’nin ilk Beylik merkezi söğüt kasabasıdır. Ondan sonra sıra ile Yenişehir, Bursa, Edirne ve nihayet İstanbul Başkent olmuştur.

2- Osmanlı tarihinde ilk savaş Osman Gazi’nin 1284’deki “Ermeni Beli” savaşıdır.

3- İlk ele geçirilen kale, Osman Bey’in 1285’de aldığı “Karaca Hisar” kalesidir.

4- İlk askerî anlaşma, 1306’da teslim olan Ulubad Tekfuru ile Osman Gazi arasında yapılmıştır.

5- İlk fethedilen ada, 1308’de alınan İmralı adasıdır.

6- İlk sulh antlaşması 1330 tarihînde Orhan Gazi ile Bizans İmparatoru Üçüncü Andronikos arasında imzalanmıştır.

7- Orhan Gazi’nin büyük oğlu şehzade Süleyman Paşa’nın Rumeli’nde ilk aldığı yer, Gelibolu yarımadasının Çanakkale Boğazı’ndaki “Çimpe” limanıdır. Bu liman 1354’de ele geçirilmiştir.

8- İlk Osmanlı sikkesi (madeni para) Orhan Gazi adına 1327’de basılmıştır.

9- “Yaya” adı ile ilk daimî ordu 1328’de Orhan Bey’in emriyle kurulmuştur.

10-İlk Osmanlı kanunlarının da 1328’de tedvin edildiği söylenir.

11- Osmanlı Hükümdarları içinde “sultan” unvanını ilk alan kimdir? Birinci Murad’la Yıldırım’dan söz edilirse de Birinci Mehmet (Çelebi Sultan Mehmet) hakkındaki söylenti daha kuvvetlidir. Çünkü bu unvan onun paralarında da vardır.

12- Osmanlı Padişahları içinde altın işlemeli kaftan giymek, altın ve gümüş yemek takımları kullanmak gibi, bir tantana ve debdebe merakı gösteren ilk Hükümdar Yıldırım Bayezid’dir.

13- Osmanlı tarihinde ilk şair padişah, Fatih’in babası İkinci Murad’dır. Ondan evvelkilere de birtakım şiirler isnat edilmişse de doğru değildir.

14- İstanbul’un Osmanlı Türkleri tarafından ilk kuşatması Yıldırım Bayezid devrinde ve milâdın 1391 tarihindedir. Fatih’in Fethi yedinci kuşatmadadır.

15- Savaş meydanında ölen ilk Osmanlı Hükümdarı Birinci Murad’dır. 1389’daki Birinci Kosova Savaşı’nı kazandıktan sonra savaş meydanını teftiş ederken şehid edilmiştir.

16- İstanbul’da gömülen ilk Padişah Fatih Sultan Mehmed ve İstanbul’da doğan ve ölen ilk padişah da ikinci Selim’dir.

17- Ayasofya’da ilk cuma namazı fetihten üç gün sonra eski takvim hesabıyla 1 Haziran ve şimdiki takvim hesabıyla de 10 Haziran 1453 Cuma günü İstanbul Fethinin manevî kahramanı Ak Şemseddin tarafından kıldırılmış ve cemaat olarak da Fatih’le şanlı askerleri hazır bulunmuştur.

18- İlk İstanbul Valisi Karıştıran Süleyman Bey ve ilk İstanbul kadısı da Hızır Bey Çelebi’dir. “Kadıköy” semti işte bu büyük âlime “arpalık” olarak tahsis edildiği için bu adı almıştır.

19- Devşirmelerden ilk sadrazam, İstanbul’un Fethinden sonra Fatih’in tayin ettiği Rum yahut Hırvat ve yahut Rum – Hırvat melezi Mahmut Paşa’dır.

20- Asya ile Avrupa’dan sonra Osmanlı hâkimiyetini ilk defa olarak üçüncü bir kıta olan Afrika’ya da teşmil etmiş padişah, Mısır fatihi Yavuz Sultan Selim’dir.

21- İlk deli Padişah Birinci Mustafa’dır. Sonuncusu da Beşinci Murad’dır.

22- İstanbul’da öldürülen ilk Padişah “Genç Osman” denilen İkinci Osman’dır.

23- “Valide sultan” unvanını alan ilk padişah anası, İkinci Selim’in karısı ve Üçüncü Murad’ın annesi Nur Banû’dur.

24- İlk matbaa Üçüncü Ahmed devrinde kurulmuş olan İbrahim müteferrika matbaasıdır. Yalnız kitaplar yayınlamış olan bu ünlü matbaa 1727 yılı 16 Aralık Salı günü işlemeye başlamıştır.

25- İlk vapur İkinci Mahmud devrine rastlayan 1827 tarihinde satın alınmıştır. Halk arasında “Buğu gemisi” denilen bu vapura “sür’at” adı verilmiş ve padişah da ilk yolcu olarak Rodos’a gidip gelmiştir.

26- İlk kıyafet devrimi de İkinci Mahmud devrindedir. 1829 yılı 3 Mart Cuma günü yayınlanan “Kıyafet nizamı” gereğince sarıkla cübbe ilmiye sınıfına ayrılmış ve devlet memurlarının “fes”, “setre”, “pantalon”, “kaput” ve “İstanbulin” giymeleri kararlaşmıştır.

27- Türkiye’de ilk gazete de İkinci Mahmud devrine rastlayan 1831 yılı 1 Kasım Salı günü yayınlanan “Takvim-i Vakayi”dir. Bu resmî gazete haftada bir çıkmaya başlamıştır. Bu suretle ilk matbaanın tesisiyle ilk gazetenin yayınlanması arasında 103 yıl, 10 ay, 16 gün geçmiş demektir.

28- İlk borçlanma Sultan Mecid devrine rastlayan 1855 tarihindedir. O yılın 28 Haziran Perşembe günü Londra’da imzalanan anlaşma gereğince İngiltere ile Fransa’dan beş milyon İngiliz altını borç alınmıştır.

29- Türkiye’de ilk telgraf da Sultan Mecid devrinde kurulmuş ve Kırım Savaşına rastlayan 1855 yılı 9 Eylül Pazar günü işlemeye başlamıştır. O gün gelen ilk telgraf haberi de Sivastopol’ün işgali müjdesidir.

30- Türkiye’de yabancılara ilk mülkiyet hakkı 1868 yılı 9 Haziran Salı günü verilmiştir. O gün bu husustaki ilk protokol Fransa ile ve ondan sonra da diğer devletlerle akdedilmiştir.

31- Avrupa seyahatine çıkan ilk ve tek Osmanlı padişahı Sultan Aziz’dir. 21 Haziran 1867 tarihinde yola çıkan padişahın bu seyahati, o zamanki Türkiye sınırına dönüşüne kadar 44 gün sürmüştür.

32- İlk meşrutiyet padişahı İkinci Abdülhamid’dir.

عثمانلي تاريخنده  ايلك دفعه  اولمش شيلر

آلتي يوز ييلدن فضله  سورن او اوزون تاريخڭ هر دورنده  بويله  شيلره  راستلانيلير. بونلرڭ باشليجه لري شويله  صيره لانابيلير:

١- عثمان غازينڭ ايلك بگلك مركزي سوگوت قصبه سيدر. اوندن صوڭره  صيره  ايله  يڭي شهر، بروسه ، ادرنه  و نهايت استانبول باش كند اولمشدر.

٢- عثمانلي تاريخنده  ايلك صواش عثمان غازينڭ ١٢٨٤’ده كي ”ارمني بلي“ صواشيدر.

٣- ايلك أله  كچيريلن قلعه ، عثمان بگڭ ١٢٨٥’ده  آلديغي ”قراجه حصار“ قلعه سيدر.

٤- ايلك عسكري آڭلاشمه ، ١٣٠٦’ده  تسليم اولان اولوباد تكفوري ايله  عثمان غازي آراسنده  ياپيلمشدر.

٥- ايلك فتح ايديلن آطه، ١٣٠٨’ده  آلينان امرالي آطه سيدر.

٦- ايلك صلح آندلاشمه سي ١٣٣٠ تاريخنده  اورخان غازي ايله  بيزانس ايمپراطوري أوچنجي آندرونيقوس آراسنده  امضالانمشدر.

٧- اورخان غازينڭ بيوك اوغلي شهزاده  سليمان پاشانڭ روم ايلنده  ايلك آلديغي ير، كليبولي ياريم آطه سنڭ چاناق قلعه  بوغازنده كي ”چيمپه “ ليمانيدر. بو ليمان ١٣٥٤’ده  أله  كچيريلمشدر.

٨- ايلك عثمانلي سكّه سي (معدني پاره ) اورخان غازي آدينه  ١٣٢٧’ده  باصيلمشدر.

٩- ”يايا“ آدي ايله  ايلك دائمي اوردو ١٣٢٨’ده  اورخان بگڭ امريله  قورولمشدر.

١٠- ایلك عثمانلي قانونلرينڭ ده  ١٣٢٨’ده  تدوين ايديلديگي سويلنير.

١١- عثمانلي حكمدارلري ايچنده  ”سلطان“ عنواننى ايلك آلان برنجي مرادله  ييلديريمدن سوز ايديليرسه  ده  برنجي محمد (چلبي سلطان محمد) حقّنده كي سويلنتي داها قوتليدر. چونكه  بو عنوان اونڭ پاره لرنده  ده  واردر.

١٢- عثمانلي پادشاهلري ايچنده  آلتون ايشله مه لي قفتان كييمك، آلتون و كوموش ييمك طاقيملري قوللانمق كبي، بر طنطنه  و دبدبه  مراقي كوسترن ايلك حكمدار ييلديريم بايزيددر.

١٣- عثمانلي تاريخنده  ايلك شاعر پادشاه، فاتحڭ باباسي ايكنجي مراددر. اوندن أوّلكيلره  ده  برطاقيم شعرلر اسناد ايديلمشسه  ده  طوغري دگلدر.

١٤- استانبولڭ عثمانلي تركلري طرفندن ايلك قوشاتمسي ييلديريم بايزيد دورنده  و ميلادڭ ١٣٩١ تاريخنده در. فاتحڭ فتحي يدنجي قوشاتمه ده در.

١٥- صواش ميداننده  ئولن ايلك عثمانلي حكمداري برنجي مراددر. ١٣٨٩’ده كي برنجي قوصوه  صواشني قازاندقدن صوڭره  صواش ميداننى تفتيش ايدركن شهيد ايديلمشدر.

١٦- استانبولده  كومولن ايلك پادشاه فاتح سلطان محمد و استانبولده  طوغان و ئولن ايلك پادشاه ده  ايكنجي سليمدر.

١٧- آياصوفيه ده  ايلك جمعه  نمازي فتحدن أوچ كون صوڭره  اسكي تقويم حسابيله  ١ حزيران و شيمديكي تقويم حسابيله  ده  ١٠ حزيران ١٤٥٣ جمعه  كوني استانبول فتحنڭ معنوي قهرماني آق شمس الدّين طرفندن قيلديريلمش و جماعت اولارق ده  فاتحله  شانلي عسكرلري حاضر بولونمشدر.

١٨- ايلك استانبول واليسي قاريشديران سليمان بك و ايلك استانبول قاضيسي ده  خضر بك چلبيدر. ”قاضي كوي“ سمتي ايشته  بو بيوك عالمه  ”آرپه لق“ اولارق تخصيص ايديلديگي ايچون بو آدي آلمشدر.

١٩- دوشيرمه لردن ايلك صدر اعظم، استانبولڭ فتحندن صوڭره  فاتحڭ تعيين ايتديگي روم ياخود خيروات و ياخود روم خيروات مَلَزي محمود پاشادر.

٢٠- آسيه  ايله  آوروپه دن صوڭره  عثمانلي حاكميتنى ايلك دفعه  اولارق أوچنجي بر قطعه  اولان آفريقه يه  ده  تشميل ايتمش پادشاه، مصر فاتحي ياووز سلطان سليمدر.

٢١- ايلك دلي پادشاه برنجي مصطفادر. صوڭنجيسي ده  بشنجي مراددر.

٢٢- استانبولده  ئولديرولن ايلك پادشاه ”كنج عثمان“ دينيلن ايكنجي عثماندر.

٢٣- ”والده  سلطان“ عنواننى آلان ايلك پادشاه آناسي، ايكنجي سليمڭ قاريسي و أوچنجي مرادڭ آننه سي نور بانودر.

٢٤- ايلك مطبعه  أوچنجي احمد دورنده  قورولمش اولان ابراهيم متفرّقه  مطبعه سيدر. يالڭز كتابلر يايينلامش اولان بو أوڭلي مطبعه  ١٧٢٧ ييلي ١٦ آرالق صالي كوني ايشلمه يه  باشلامشدر.

٢٥- ايلك واپور ايكنجي محمود دورينه  راستلايان ١٨٢٧ تاريخنده  صاتین آلينمشدر. خلق آراسنده  ”بوغو كميسي“ دينيلن بو واپوره  ”سرعت“ آدي ويريلمش و پادشاه ده  ايلك يولجي اولارق ردوسه  كيدوب كلمشدر.

٢٦- ايلك قيافت دوريمي ده  ايكنجي محمود دورنده در. ١٨٢٩ ييلي ٣ مارت جمعه  كوني يايينلانان ”قيافت نظامي“ كرگنجه  صاريقله  جبّه  علميه  صنفنه  آيريلمش و دولت مأمورلرينڭ ”فس“، ”ستره “، ”پانتالون“، ”قاپوت“ و ”استانبولين“ كيمه لري قرارلاشمشدر.

٢٧- تركيه ده  ايلك غزته  ده  ايكنجي محمود دورينه  راستلايان ١٨٣١ ييلي ١ قاسم صالي كوني يايينلانان تقويم وقايعدر. بو رسمي غزته  هفته ده  بر چيقمه يه  باشلامشدر. بو صورتله  ايلك مطبعه نڭ تأسيسيله  ايلك غزته نڭ يايينلانمه سي آراسنده  ١٠٣ ييل، ١٠ آي، ١٦ كون كچمش ديمكدر.

٢٨- ايلك بورجلانمه  سلطان مجيد دورينه  راستلايان ١٨٥٥ تاريخنده در. او ييلڭ ٢٨ حزيران پنجشنبه  كوني لوندره ده  امضالانان آڭلاشمه  كرگنجه  انكلتره  ايله  فرانسه دن بش ميليون انكليز آلتوني بورج آلينمشدر.

٢٩- تركيه ده  ايلك تلغراف ده  سلطان مجيد دورنده  قورولمش و قيريم صواشنه  راستلايان ١٨٥٥ ييلي ٩ ايلول پازار كوني ايشلمه يه  باشلامشدر. او كون كلن ايلك تلغراف خبري ده  سيواستوپولڭ اشغالي مژده سيدر.

٣٠- تركيه ده  يبانجيلره  ايلك ملكيت حقّي ١٨٦٨ ييلي ٩ حزيران صالي كوني ويريلمشدر. او كون بو خصوصده كي ايلك پروطوقول فرانسه  ايله  و اوندن صوڭره  ده  ديگر دولتلرله  عقد ايديلمشدر.

٣١- آوروپه  سياحتنه  چيقان ايلك و تك عثمانلي پادشاهي سلطان عزيزدر. ٢١ حزيران ١٨٦٧ تاريخنده  يوله  چيقان پادشاهڭ بو سياحتي، او زمانكي تركيه  صينيرينه  دونوشنه  قدر ٤٤ كون سورمشدر.

٣٢- ايلك مشروطيت پادشاهي ايكنجي عبدالحميددر.