Beyt-i Berceste

Köşe Penceresi

Bütün eşyanın sanatındaki ihtimâmât ve san‘atkârâne tasvîrât ve mahirane tezyînât, bir ilm-i muhîti gösteriyor. Çünki binler vaz‘iyet-i muhtemele içinde muntazam ve müzeyyen, sanatlı ve hikmetli bir vaziyeti intihâb etmek, derin bir ilim ile olur. (Osmanlıca Mektubat, 92)

İnsana verilen numuneler nev’inden cüzî ilim, kudret, basar, sem‘, mâlikiyet, hâkimiyet gibi cüz’iyât ile, kâinât mâlikinin ilmine ve kudretine, sem‘ ve basarına, hâkimiyet ve rubûbiyetine aynadârlık eder. Onları anlar, bildirir. Meselâ, “Ben nasıl bu evi yaptım ve yapmasını biliyorum ve görüyorum ve onun malikiyim ve idare ediyorum. Öyle de şu koca kâinat sarayının bir ustası var. O usta onu bilir, görür, yapar, idare eder” ve hakeza. (Osmanlıca Mektubat, 328)

بتون اشيانڭ صنعتنده كي اهتمامات و صنعتكارانه  تصويرات و ماهرانه  تزيينات، بر علم محيطي كوسترييور. چونكه  بيڭلر وضعيت محتمله  ايچنده  منتظم و مزيّن، صنعتلي و حكمتلي بر وضعيتي انتخاب ايتمك، درين بر علم ايله  اولور.

انسانه  ويريلن نمونه لر نوعندن جزؤي علم، قدرت، بصر، سمع، مالكيت، حاكميت كبي جزئيات ايله ، كائنات مالكنڭ علمنه  و قدرتنه، سمع و بصرينه، حاكميت و ربوبيتنه  آيینه دارلق ايدر. اونلري آڭلار، بيلديرير. مثلا، ”بن ناصل بو أوي ياپدم و ياپمه سني بيلييورم و كوریيورم و اونڭ مالكي يم و اداره  ايدييورم. أويله  ده  شو قوجه  كائنات سراينڭ بر اوسته سي وار. او اوسته  اوني بيلير، كورور، ياپار، اداره  ايدر“ و هكذا.

علم بر لجّه بی ساحلدر
آنده عالم كچينن جاهلدر

‘İlm bir lücce-i bî-sâhildür
Anda ‘âlim geçinen câhildür

Nabi(5)

Ey Testi! (İlim; kün emrinin cari olduğu kâinatta nihayetsiz kudret, irade ve hikmetle birlikte başlıca iman-ı billah delilidir. Alîm-i Külli Şey’in mevcudattaki tecelli eden sıfatıdır.) Nasıl olur da ummanı ihata ettim dersin? Cehlini ayakaltına alanının başının nasıl da göklere değdiğini hiç işitmedin mi?

***

Lücce-i bî-sâhil: (fa.) Sahilsiz umman

Bu içerik sadece 6 Aylık Online Abonelik ve 1 Yıllık Online Abonelik üyeler tarafından okunabilir.
Giriş yap Üye ol