Usr-ı Bevl

Usr-ı bevl güçle tebevvül eylemekdir. Sebebi zaʻf-ı mesânedir. Ya sû-i mizâc-ı sâdec ya sû-i mizâc-ı bedenî ile defʻaten tebevvüle kâdir olmamakdır. Bu sebebin ekseri bâriddir. Ya darbeden ya habs-i bevlden veya veremden veyahud bu mezkûrât mecrâdadır. Ol dahi bi’z-zât veyahud şirket iledir. Bi’z-zât olan süddedendir ki, ol südde veremden olmuşdur. Veyahud buruşmakdandır ki, bâdî olan yübûset veya hılt-ı galîz veya irin veyahud uyuşmuş kandır. Veyahud sağîr taşlar olduğundandır. Zîrâ sağîr taşlar olanın sağa ve sola eklemek ile südedi zâil olur. Veya kurhalardır ki, vecaʻ virir. Vecaʻından bevlin hurûcu müteʻassir olur. eğer vecaʻa sabr eylese bevl akar. Ammâ şol sebeb ki müşâreket iledir. Verem gibi mücavirdir. Ya sıkl-ı yâbisdir ki müzâhimdir. Ya rîhdir ki, husyenin bürudetinden karın derisine kalkar. Bu takdîrce bevle müzâhame virir. İlâcı, imdi usr-ı bevl ki zaʻf-ı mesâneden ola. Müdirrât ile iʻtidâl ve mizâca iʻtidâl virir nesneler ile ilâc oluna. Ammâ şol usr-ı bevl ki taşdan veya uyuşmuş kandan ola. Ve dai müşâreketden ola. Ol ilâcı ideler ki, hasât-ı mesâne içün zikri sebk eylemişdir. Eğer usr-ı bevl kurhadan ola, alâmeti uyuşdurmakdır.

Müdirrât-ı hârreden kurs-ı kâkûnec kısmı ile devâ oluna. Husûsen gelincik didikleri hayvânın mesânesini bu bâbda kurudub ve sahk idüb içmek garîb ve acîb ilâcdır. Fi’l-cümle gelincik hâyasın kurudub ve sahk idüb bir cüz’îsin üç dirhem şarâb-ı reyhânî ile ezüb içüreler. Fi’l-hâl halâs ider. Kitâb-ı Saʻdiyye’de, seratân-ı muhrık şarâb-ı reyhânî ile iki dirhem halâs ider dimişdir. Kartal kursağı ve milh-i hindî her birinden rubʻ dirhem kurudub ve sahk idüb issi su ile içilse cümleden enfaʻdır.
Kaynak: (Enmuzecü’t-tıb Mihrişah Sultan kitaplığı vr. 210 )

Bu içerik sadece 6 Aylık Online Abonelik ve 1 Yıllık Online Abonelik üyeler tarafından okunabilir.
Giriş yap Üye ol