Osmanlı Tıbbından

Adâb-ı Taʻâm

Maʻlûm ola ki insan acıkmadıkça taâm yimemek gerek ve pek acıkdığı zaman dahi taʻâm te’hîr eylemeyeler. Zirâ bedenden miʻdeye rutûbetler dökülüb  miʻdeyi ifsâd eyler vee gaseyân ve gönül dönmek getürür. Ve yaz günlerinde taʻâmı soğudıb yimek gerek ve kış günlerinde taʻâmı sıcak yimek gerek. Ve bu da maʻlûm ola ki muhtelif taʻâmları bir vakitde yiyüb bir yere cemʻ eylemek gâyet zarardır. Zirâ tabiât bir hoşca hazm eylemez. Pes muhtelif hıltlar peydâ olub mürekkeb marazlar hudûsuna sebeb olur ve nazile ve mafsal ağrıları peydâ olur ve miʻdeye zaîf gelür ve bedeni ve sinirleri gevşek eyler. Amma leziz gıdaları tabiât ikbâl-i tâm ile ikbâl idüb güzel hazm eyler. Amma ânı dahî çok yimeyeler ve taâm hazm olmazdan evvel üstüne bir şey yimeyeler. Meğer hazma muʻîn maʻcûnlar yiyeler. Ve âdâb-ı ekilde lâyık olan latîfi takdim itmek gerek galîz üzerine. Meselâ taʻâm makûlasından ıspanak ve pazu ve marul ve kabak aşı ve bunun gibileri ibtidâ yimek gerek. Baʻdehû tirîd baʻdehû yumurta baʻdehû kuş etleri baʻdehû sâir hayvanâtın etleri yaʻni bu mezkûrlardan her kangisi bulunursa bu tertibe riâyet üzerine tenâvül oluna. Ve bu dahî maʻlûm ola ki yaş yemişler ki müleyyîn ola taʻâmdan evvel yiyeler. Mesela yaş üzüm gibi ve yaş incir ve kavun ve karpuz ve şeftalü ve yaş erik gibi. Amma kâbız olan yemişleri taʻâmdan sonra yiyeler. Ayva ve enâr ve elma ve kızılcık ve emrûd ve bunlara benzeyenler gibi.

(Kaynak: Gayetü’l beyân fî tedbirü’l İnsan vrk.20)

Bu içerik sadece 6 Aylık Online Abonelik ve 1 Yıllık Online Abonelik üyeler tarafından okunabilir.
Giriş yap Üye ol