Seyahat İzin Belgeleri: Mürûr Tezkireleri

Osmanlı Devleti’nde bir şehirden başka bir şehre yolculuk için verilen seyahat izin belgelerine mürûr tezkiresi denilmekteydi. Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde ise yolculuk için alınan bu belgelerin adı yol hükmüydü.

عثمانلي دولتنده  بر شهردن باشقه  بر شهره  يولجيلق ايچون ويريلن سياحت اذن بلكه لرينه  مرور تذكره سي دينيلمكده يدي. عثمانلي دولتنڭ ايلك دونملرنده  ايسه  يولجيلق ايچون آلينان بو بلكه لرڭ آدي يول حكميدي.

Mürûr tezkirelerinin üzerinde seyahat izni verilen kişinin dış görünüşü ile ilgili bilgiler bulunmaktaydı. Yaşı ve boyu ile sakalının, bıyığının ve gözünün rengi bu malumat arasındaydı. Bunun dışında diğer insanlardan ayırt edici bir özelliği varsa o da belirtilirdi. Kimi belgeler tamamen elle yazılırken, zamanla matbu hali de basılmıştır. Matbu mürûr tezkirelerinde şahsî bilgilerin bulunduğu kısımlar, gerektiğinde yazılmak için boş bırakılmıştır. Belgenin sağ ve sol üst köşelerinde hilal ve yedi köşeli yıldız vardı.

Mürûr tezkirelerinin süresi 1 yıldı. Bu belgenin verildiği kişiler seyahatlerini tamamlayıp dönene kadar, tezkireyi üzerlerinde taşırlardı. Yol üzerinde karşılaştıkları zabtiyelere belgeyi gösterirlerdi. Gittikleri yerden dönerken mürûr tezkirelerinin üzerine şerh konulur, dönüş tarihi yazılır ve mühür basılırdı. Mürûr tezkireleri Osmanlı vatandaşlarına verildiği gibi yabancılara da verilirdi. Sultan Abdülmecid dönemine ait aşağıdaki mürûr tezkiresinde (A.)DVN, 6/95), sayılan bütün özellikleri görmek mümkündür.

مرور تذكره لرينڭ أوزرنده  سياحت اذني ويريلن كيشينڭ طيش كورونوشي ايله  ايلكيلي بيلكيلر بولونمقده يدي. ياشي و بويي ايله  صقالنڭ، بييغنڭ و كوزينڭ رنكي بو معلومات آراسنده يدي. بونڭ طيشنده  ديگر انسانلردن آييرت ايديجي بر أوزللگي وارسه  او ده  بليرتيليردي. كيمي بلكه لر تمامًا أللههه يازيليركن، زمانله  مطبوع حالي ده  باصيلمشدر. مطبوع مرور تذكره لرنده  شخصي بيلكيلرڭ بولونديغي قسملر، كركديگنده  يازيلمق ايچون بوش بيراقيلمشدر. بلكه نڭ صاغ و صول أوست كوشه لرنده  هلال و يدي كوشه لي ييلديز واردي.

مرور تذكره لرينڭ سوره سي ١ ييلدي. بو بلكه نڭ ويريلديگي كيشيلر سياحتلريني تماملايوب دوننه  قدر، تذكره يي أوزرلرنده  طاشيرلردي. يول أوزرنده  قارشيلاشدقلري ضبطيه لره  بلكه يي كوستريرلردي. كيتدكلري يردن دونركن مرور تذكره لرينڭ أوزرينه  شرح قونولور، دونوش تاريخي يازيلير و مهر باصيليردي. مرور تذكره لري عثمانلي وطنداشلرينه  ويريلديگي كبي يبانجيلره  ده  ويريليردي. سلطان عبدالمجيد دونمنه  عائد آشاغيده كي مرور تذكره سنده  (آ.) دون، ٦/٩٥)، صاييلان بتون أوزللكلري كورمك ممكندر.